Neutralizacja szkodliwych nawyków

Nawyki, które wytworzyły się w ciągu naszego życia są zapisane w naszym mózgu już na zawsze. Niezależnie od tego ile czasu minęło od momentu, gdy po raz ostatni z nich korzystaliśmy czekają tylko na odpowiedni sygnał/wskazówkę, aby się uaktywnić. Nieważne więc, że uczyłeś się jazdy na rowerze kilka dni, czy tygodni. Gdy nawet nie robiłeś tego od wielu lat możesz w każdej chwili wsiąść na rower automatycznie odpalając nawyk tej umiejętności. Wyobraź sobie co by było gdybyś po kilkumiesięcznej przerwie musiał uczyć się każdej czynności na nowo. W niesamowity sposób ograniczało by to nasz rozwój. Zamiast rozwijać kolejne zdolności musielibyśmy cały czas i energię przeznaczać na utrzymanie tego co już mamy. Trzeba więc przyznać, że jest to cecha, która niewątpliwie przyczyniła się do sukcesu naszego gatunku.

Niestety nawyki jak wiemy mogą mieć zarówno pozytywny jak i negatywny wpływ na nasze życie. Zwykle jest tak, że te korzystne są efektem świadomego wyboru wspartego następnie pracą związaną z jego wpojeniem. Rzadziej są wynikiem przypadku. Dlaczego? Powód jest oczywisty. Przeważanie najbardziej konstruktywne nawyki obejmują czynności wymagające wysiłku, których wykonywanie związane jest z gratyfikacją oddaloną w czasie. W związku z tym wymagają celowego użycia zasobów silnej woli przez nasz świadomy umysł. Odwrotnie jest z destrukcyjnymi nawykami. Najczęściej powstają poza naszą kontrolą. Często nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego że właśnie tworzymy w naszej głowie szkodliwy nawyk, który będzie nam towarzyszył, a możne nawet sabotował nasze cele do końca życia. Przykładem takich nawyków mogą być: używki, uzależnienie się od jedzenia (zwłaszcza cukrów prostych i tłuszczów), odkładanie wszystkiego na później czyli lenistwo, uzależnienie od telewizora, komputera, a nawet zakupów. Oprócz tego w bardzo wielu przypadkach uzależnieni jesteśmy od różnego rodzaju emocji. Przykładem może być stres i towarzyszące mu zdenerwowanie, które z czasem narasta sprawiając iż denerwujemy się byle czym, szkodząc swojemu zdrowiu. Innym rodzajem uzależniających emocji jest smutek prowadzący do depresji. Tak naprawdę każdy rodzaj emocji, które powtarzają się w naszym życiu odpowiednio często przeradza się w uzależnienie organizmu od związków chemicznych (neuropeptydów), których wydzielanie jest związane z daną emocją. Gdy w naszym życiu przeważają pozytywne emocje wszystko jest porządku ponieważ wpływają one korzystnie na nasze zdrowie, samopoczucie oraz życie zawodowe i prywatne. Gorzej gdy są one negatywne ponieważ bardzo szybko mogą nas ściągnąć w dół.

Więc co zrobić, gdy już zdamy sobie sprawę, że rozwinął się u nas szkodliwy nawyk i chcielibyśmy się go pozbyć lub przynajmniej ograniczyć jego negatywny wpływ? Mamy dwie możliwości:

I.

Możemy stworzyć nowy, silniejszy, przeciwstawny nawyk, którego wykonywanie automatycznie ogranicza, a następnie uniemożliwia wykonywanie szkodliwej czynności. Np. jeżeli mamy nawyk odkładania wszystkiego na później podejmujemy decyzję o wykonywaniu wszystkiego co się da natychmiast. Oczywiście nie od razu uda nam się objąć w ten sposób wszystkie czynności. Będziemy też zapominać się w naszym postanowieniu. Jednak z biegiem czasu zacznie się tworzyć nowy nawyk. Również obiektywne korzyści z nim związane w postaci obniżenia poziomu stresu, zwiększenia produktywności i jakości naszych działań, oszczędności czasu, możliwości lepszego zaplanowania dnia, itp. zaczną przebijać się do naszej podświadomości.

Stary nawyk będzie używany coraz rzadziej przez co jego atrakcyjność (nie opierająca się w dodatku na przesłankach obiektywnych) zacznie słabnąć. Jednocześnie niedawno wprowadzony wzmacniający się nawyk wykonywania wszystkiego natychmiast przeradzać się będzie w działanie automatyczne. Gdy już całkowicie odciąży naszą Silną Wolę z konieczności kontroli naszego zachowania będziemy wolni od problemu.

Był to przykład bezpośredniego oddziaływania na nawyk szkodliwy. Mamy tu wymianę jeden do jednego. A teraz zajmiemy się kontekstem treningowym. Nawyk treningu nie jest przeciwstawny w oczywisty sposób do jakiegokolwiek innego działania. Jednak w rzeczywistości wpływa na mnóstwo sfer naszego życia zdominowanych często przez destrukcyjne zachowania. Z jakimi nawykami konkuruje Nawyk Treningu, a przez to które z nich z tym osłabi, gdy nadamy mu odpowiednio wielką siłę?

Tak naprawdę niezależnie od tego jaki „zestaw nawyków do wymiany” posiadasz będzie pasował. Co więcej Nawyk Treningowy dodatkowo wzmacnia mnóstwo innych pozytywnych nawyków, które z kolei są przeciwstawne tych niechcianych. Jak to wygląda w praktyce?

Gdy trenujesz musisz znaleźć czas na trening – więc możesz to robić kosztem siedzenia przed telewizorem, grania na komputerze, itp. Jeśli masz zamiar dzięki temu schudnąć to naturalnym dodatkiem jest zmiana nawyków żywieniowych – więc ograniczasz ilość spożywanych cukrów i tłuszczy. Budujesz towarzyszący nawyk jedzenia mniej i zdrowiej atakując nawyk obżarstwa. Gdy rozwiniesz już w sobie PNT sport zacznie piąć się w górę klasyfikacji atrakcyjności rozrywek, znajdującej się w mózgu gadzim. To sprawi, że w naturalny sposób spadnie Twoja chęć do wykonywania rzeczy, które stoją w sprzeczności z aktywnym trybem życia. Czyli, biegając co dziennie zaczniesz mniej palić najpierw przed treningiem – bo gorzej się wtedy oddycha, a później stopniowo przez resztę dnia. W naturalny sposób zaczniesz większą wagę przykładać do dbałości o zdrowie i wszystkie inne czynniki związane z twoimi możliwościami treningowymi. Wszelkiego rodzaju używki i niezdrowe jedzenie, telewizor, komputer i kanapowy tryb życia zaczną tracić w Twoich oczach. Nagroda jaką w związku z nimi generował Twój układ limbiczny zostanie stopniowo obniżona – zwłaszcza w stosunku do rosnącej związanej z PNT. Zmiany te można porównać defektu kuli śniegowej. Gdy zostaną zapoczątkowane i podtrzymane w odpowiedni sposób nie można ich już powstrzymać – a to gwarantuje Ci sukces.

II.

Drugim sposobem na neutralizację szkodliwych nawyków jest ich zmiana. Tworzymy tu nowy nawyk na pozie starego, niechcianego. Badania wykazały, że najlepszym sposobem na przekształcenie nawyku jest zachowanie starej wskazówki oraz nagrody. Jedyną rzecz, którą zastąpimy w naszej pętli nawyku jest zwyczaj. Weźmy dla przykładu nawyk palenia, gdyż jest on związany z silnym uzależnieniem:

wskazówka – przerwa w pracy,

niekorzystny zwyczaj – wyjście na papierosa,

nagroda – chwilowe odprężenie.

W tym przypadku, aby uzyskać tą samą nagrodę możemy zamiast wyjść na papierosa: posłuchać relaksującej muzyki, zrobić kilka pompek, przysiadów, krótką gimnastykę, zadzwonić do żony/męża lub innej bliskiej osoby. Najważniejsze i jednocześnie najtrudniejsze jest zidentyfikowanie co tak naprawdę w danym przypadku stanowi dla nas nagrodę. Często trudno też prawidłowo zidentyfikować wskazówkę. Najgorzej, gdy ma ona związek emocjami, gdyż nie możemy ich zobaczyć, dotknąć, a często też stwierdzić co je wywołało. Najczęściej nie zależą też od konkretnego miejsca i czasu przez co trudno je usystematyzować.

Akurat w naszym przykładowym przypadku wskazówka jest oczywista. Nasz nowy nawyk może teraz wyglądać następująco:

wskazówka – przerwa w pracy,

nowy zwyczaj – włączenie relaksującej muzyki i pięciominutowa gimnastyka

nagroda – odprężenie (które oprócz tego, że nie jest wynikiem szkodliwego nałogu pozwoli lepiej wykonać nam nasze zadania po przerwie)

To jak łatwo będzie nam w ten sposób zmienić stare nawyki zależy w dużej mierze od tego jak silne pragnienie jest z nim związane – czyli jak szybko w naszym mózgu aktywują się obszary odpowiedzialne za uczucie szczęścia. Czy jest to moment po tym jak wypalimy papierosa, czy może już samo zbliżanie się godziny przerwy wystarczy, aby mózg dostarczył nam biochemicznych substancji, które są za nie odpowiedzialne. W tym drugim przypadku zmiana nawyku potrwa dłużej i wiązać się będzie z koniecznością użycia większych zasobów siły woli. Mimo iż na poziomie świadomym widzimy, że nowy nawyk przynosi więcej korzyści w dodatku bez skutków ubocznych to nim podświadomość zacznie go odbierać w ten sam sposób musi minąć sporo czasu.

Aby przyśpieszyć zmianę powinniśmy wykorzystać te same dodatki motywacyjne jakie stosujemy przy tworzeniu nowego nawyku. Oprócz tego, że podnosimy nasze subiektywne odczucia związane z wartością nowego nawyku powinniśmy też uświadomić sobie i wypisać szkody jakie wyrządzał w naszym życiu stary nawyk.

Dzięki tym zabiegom zapewne uda nam się przykryć nasze stare niekorzystne nawyki nowymi, które będą nas wspierać w osiągnięciu życiowego sukcesu i szczęścia.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s